ABD-İRAN ANLAŞMASI DÜNYAYI SARSIYOR: 300 MİLYAR DOLARLIK DEV PLAN VE HÜRMÜZ BOĞAZI AÇILIYOR
ABD ile İran arasında İsviçre’de imzalanması beklenen kritik anlaşmanın taslak maddeleri basına sızdı. Suudi Arabistan merkezli El Arabiya kanalının paylaştığı detaylar, küresel dengeleri değiştirebilecek nitelikte.
Henüz resmi makamlarca doğrulanmayan anlaşma taslağında en dikkat çeken unsur, ABD’nin bölgesel ortaklarıyla birlikte İran için en az 300 milyar dolarlık yeniden imar ve ekonomik kalkınma planı taahhüt etmesi oldu. Söz konusu planın doğrudan nakit yardımı değil; enerji, altyapı ve lojistik alanlarında uluslararası yatırımları kapsayan geniş çaplı bir ekonomik program olduğu belirtiliyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI AÇILIYOR
Cuma günü İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında imzalanması beklenen mutabakat zaptı, taraflar arasında yeni bir 60 günlük müzakere sürecini başlatacak. Taslak maddelere göre, ilk aşamada ABD deniz ablukasını kaldıracak, İran ise Hürmüz Boğazı’nı uluslararası gemi trafiğine güvenli şekilde açacak.
Nihai anlaşmaya kadar İran’ın nükleer faaliyetlerini mevcut seviyede donduracağı, ABD’nin ise yeni yaptırımlar uygulamayacağı ifade ediliyor.
ÇATIŞMALARIN SONA ERMESİ HEDEFLENİYOR
Sızan maddeler arasında, Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmaların derhal ve kalıcı şekilde sona erdirilmesi de yer alıyor. Ayrıca ABD’nin nihai anlaşmanın ardından bir ay içinde bölgedeki askeri varlığını çekmesi planlanıyor.
Anlaşma kapsamında İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamaları kaldırması, ABD’nin ise İran’ın petrol ihracatına yeniden izin vermesi ve dondurulmuş fonları serbest bırakması öngörülüyor.
YAPTIRIMLAR KALDIRILACAK
Taslakta, nihai anlaşmanın uygulanması halinde ABD’nin Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararları dahil olmak üzere tüm yaptırımları kaldıracağı belirtiliyor. İran ise nükleer silah üretmeyeceğine dair taahhütte bulunacak.
TRUMP’TAN DİKKAT ÇEKEN AÇIKLAMA
ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmaya ilişkin yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’nın cuma gününden itibaren tamamen açık olacağını belirterek, “Küresel ticaret için hiçbir engel kalmayacak” dedi.
Trump ayrıca boğaz geçişlerinin kalıcı olarak ücretsiz olacağını ifade ederken, bu gelişmenin özellikle enerji piyasalarında büyük bir rahatlama yaratması bekleniyor.
İsrail’e ilişkin de konuşan Trump, ülkenin güvenliğine verdiği desteği vurgularken, bölgedeki gerilimlerin daha fazla artmaması gerektiğine dikkat çekti.
KÜRESEL ETKİLERİ BÜYÜK OLACAK
Uzmanlar, söz konusu anlaşmanın hayata geçmesi halinde sadece Orta Doğu’da değil, küresel enerji piyasaları ve uluslararası ticaret üzerinde de derin etkiler yaratacağını değerlendiriyor.
Gözler şimdi İsviçre’de yapılacak imza törenine ve taraflardan gelecek resmi açıklamalara çevrildi.
